Ali Rıza Efendi ile
Zübeyde Hanım'ın "MUSTAFA" adını verdikleri çocukları, Selanik
Kasımiye Mahallesi, Islahane Caddesi'ndeki evde, bugün müze olarak
kullanılan iki katlı pembe evde dünyaya
geldi.
1888-1893
1888 -Mustafa çok kısa bir süre Mahalle
Okulu'nda okuduktan sonra, modern eğitim yapan Şemsi Efendi
İlkokulu'nu bitirdi. Babası ölünce, annesiyle dayısının çalıştığı
çiftliğe gitti. Orada tarla bekledi, daha sonra annesiyle Selanik'te
oturan teyzesinin yanına döndü. Burada kısa bir süre Mülkiye
Hazırlık Okulu'na devam etti.
1893 -Küçük Mustafa, Selanik Askeri
Okulu'na (rüştiye'ye) girdi. Sınıfta aynı adı taşıyan Matematik
Öğretmeni Mustafa, sınıf birincisi olan küçük Mustafa'nın adını
"Mustafa Kemal" olarak değiştirdi.
13 Mart 1899
Mustafa Kemal, İstanbul'da Harp Okulu'na
girdi.
10 Şubat 1902
Mustafa Kemal, Harp Okulu'ndan
mezun oldu. Kurmay Okulu'nda öğrenci iken tarihsel konulara ilgi
duydu. Bu sıralarda kimi arkadaşlarıyla el yazısı bir dergi
çıkardı.
11 Ocak 1905
Mustafa Kemal, Harp
Akademisi'nden Kurmay Yüzbaşı rütbesi ile mezun oldu. Merkezi Şam'da
bulunan 5. ordu emrine verildi.
1906
1906 -Mustafa Kemal,
arkadaşlarıyla Şam'da "Vatan ve Hürriyet Cemiyeti'ni"
kurdu. 1906 -Mustafa Kemal, Manastır Askeri Okulu'na (idadiye) girdi.
1907
Mustafa Kemal, gizlice Selânik'e
giderek, bu cemiyetin orada bir şubesini açtı.
1909
13 Nisan 1909 -Mustafa Kemal,
Selanik'te bulunduğu sırada, İstanbul'da, 31 Mart Olayı oldu. Mahmut
Şevket Paşa komutasındaki Hareket Ordusu, Selanik'ten İstanbul'a
yürümeye başladı. Mustafa Kemal, bu ordunun kurmay başkanı
idi. 22 Eylül 1909 -Mustafa Kemal,
Selanik'te toplanan İttihat ve Terakki Kongresi'ne katıldı. Burada
yaptığı konuşmada: "Devletin iç ve dış tehlikelere karşı koyabilmesi
için güçlü bir orduya ve partiye ihtiyacı bulunduğunu, fakat
bunların ayn ayrı çalışması gerektiğini" söyledi. Bu görüşünden
dolayı ittihatçılarla arası açıldı.
1910-1911
1910 -Mustafa Kemal, Arnavutluk
isyanının bastırılmasında kurmay başkanı olarak görev yaptı. Aynı
yıl içinde, Fransız ordularının manevralarını izlemek üzere bir
askerî heyetle Fransa'ya gitti. 13 Eylül 1911 -Mustafa Kemal, İstanbul'daki Genelkurmay Karargâhı'nda
görevlendirildi. 5 Ekim 1911 -Mustafa Kemal, Tobruk'ta ve Derne'de italyanlara karşı savunma savaşlarına
katıldı. 27 Kasım 1911 -Mustafa Kemal, Trablusgarp'ta
bulunduğu sırada binbaşılığa terfi etti.
1912-1913
9 Ocak 1912 -Mustafa Kemal,
Trablus-İtalyan-Osmanlı Savaşı'nda Tobruk saldırısını başarıyla
yürüttü. 8 Ekim 1912- Mustafa Kemal, Balkan
Savaşı'nın çıkması üzerine anavatana dönerek, Bolayır'da kurulan
kolordunun harekât şubesi müdürlğüne getirildi. 25 Kasım
1912 -Mustafa Kemal, Çanakkale Boğazı Kuvayı Birlikleri Harekât
Şubesi Müdürlüğü'ne atandı.
1913 -Mustafa Kemal,
Kolordu Kurmay Başkanı olarak Edirne'nin kurtarılmasına
katıldı.
1914-1915
1 Mart 1914 -Mustafa Kemal, yarbaylığa terfi etti.
2 Şubat 1915 -Mustafa Kemal
Eceabat (Maydos)'ta bulunan 19. Tümen Komutanlığı'na
atandı,
18 Mart 1915 -İngiliz ve Fransızların büyük
bir donanma ile Çanakkale Boğazı'nı zorlamaları üzerine. Mustafa
Kemal, burada düşman birliklerini denize dökerek Çanakkale Deniz
Zaferi'ni kazandı.
25 Nisan 1915 -Mustafa Kemal
komutasındaki Türk birlikleri, Arıburnu'nda çıkarma yapan İngiliz ve
Anzaklar'ın saldırılarını durdurdu.
1 Haziran 1915 -Mustafa Kemal, Albaylığa terfi etti.
8/9 Ağustos 1915 -Mustafa Kemal, Anafartalar Komutanlığı'na atandı. 10 Ağustos'ta
düşmanı yenilgiye uğrattı.
17 Ağustos 1915 -Mustafa
Kemal, Kireçtepe Zaferi'ni kazandı.
21 Ağustos 1915 -Mustafa Kemal, ikinci Anafartalar Zaferi'ni kazandı.
19 Aralık 1915 -Düşmanlar sayısız ölü bırakarak, bir daha dönmemek
üzere gittiler.
1916-1918
14 Ocak 1916 -Mustafa Kemal, Edirne'de bulunan 16.Kolordu Komutanlığı'na atandı.
1 Nisan 1916 -Mustafa Kemal, Tuğgeneralliğe terfi
etti.
6/7 Ağustos 1916 -Mustafa Kemal. 7. Ordu
Komutanı iken, 18 Martta 2. Ordu Komutanhğı'na
getirildi.
5 Temmuz 1917 -Mustafa Kemal, 7. Ordu Komutanhğı'na atandı.
20 Eylül 1917 -Mustafa Kemal,
7. Ordu Komutanı iken memleketin ve ordunun durumunu açıklayan
tarihsel bir rapor hazırladı.
15 Aralık 1917 -Mustafa
Kemal, Veliaht Vahdettin'le Almanya'ya gönderildi.
5 Ocak 1918 -Mustafa Kemal, Almanya'dan geri döndü.
16 Ağustos 1918 -Mustafa Kemal, yeniden 7. Ordu Komutanhğı'na
getirildi. Düşmana karşı Halep'in kuzeyinde bir savunma hattı
kurdu.
26 Ekim 1918 -Halep yakınlarında düşman
saldırısını durdurdu.
31 Ekim 1918 -Mustafa Kemal,
Limon Fon Sanders'ten Yıldırım Orduları Komutanhğı'nı teslim
aldı.
13 Kasım 1918 -Mustafa Kemal, İstanbul'a döndü.
21 Kasım 1918 -Mustafa Kemal, Fethi Bey'le
(Okyar) İstanbul'da Mimber Gazetesi'ni çıkarttı.
1919
20 Nisan 1919 -Mustafa Kemal, 9.
Ordu Müfettişliği'ne atandı.
30 Nisan 1919 -Mustafa
Kemal, 9. Ordu Müfettişi olarak Anadolu'ya tayin edildi.
15 Mayıs 1919 -Mustafa Kemal, Vahdettin'le görüştü.
16 Mayıs 1919 -Mustafa Kemal, Bandırma
Vapuru'yla İstanbul'dan Samsun'a hareket etti.
19 Mayıs 1919 -Mustafa Kemal, Salı günü sabah saat sekizde Samsun'a
çıktı.
28 Mayıs 1919 -Mustafa Kemal Paşa, Havza'da
yayınladığı genelge ile Kurtuluş Savaşı'nı başlattı.
21/22 Haziran 1919 -Mustafa Kemal Paşa, Amasya'da millî mücadeleyi
başlatan, "Amasya Genelgesi"ni yayınladı.
25 Haziran
1919 -Mustafa Kemal Paşa, Amasya'dan Sivas yoluyla Erzurum'a
hareket etti.
3 Temmuz 1919 -Mustafa Kemal Paşa,
"Doğu İlleri Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti" toplantısına katılmak üzere
Erzurum'a geldi.
8 Temmuz 1919 -Mustafa Kemal Paşa,
çok sevdiği askerlik mesleğinden istifa etti. Türk ulusunun bir
kişisi olarak vatanı ve ulusu kurtarmak için çalış malara
başladığını açıkladı.
23 Temmuz 1919 -Mustafa Kemal
Paşa, Erzurum Kongresi'nde, Temsil Heyeti Başkanlığı'na seçildi. Bu
toplantıda, "Misak-ı Millî Kararları" kabul edildi.
4 Eylül 1919 -Mustafa Kemal Paşa, Sivas Kongresi Başkanlığı'na
seçildi. 11 Eylül 1919 -Mustafa Kemal, Anadolu ve
Rumeli Müdafa-i Hukuk Cemiyeti Temsil Heyeti Başkanlığı'na seçildi.
12 Eylül 1919 -Mustafa Kemal, illere ve
komutanlıklara, İstanbul Hükümeti ile her türlü haberleşmenin
kesildiğini bildirdi.
20/22 Ekim 1919 -Mustafa Kemal
Paşa'nın Amasya'da İstanbul Hükümeti temsilcileri ile görüştü ve
Amasya Protokolü'nü imzaladı.
7 Kasım 1919 -Mustafa
Kemal, Erzurum'dan milletvekili seçildi.
27 Aralık
1919 -Mustafa Kemal Paşa, Temsil Heyeti ile Sivas üzerinden
Ankara'ya geldi.
28 Aralık 1919 -Mustafa Kemal
Paşa'nın Ankara'lılarla yaptığı konuşmada: "Vatanı düşman
istilâsından mutlaka kurtaracağız. Fakat vazifemiz bununla
bitmeyecektir. Medenî milletler arasında yerimizi alacağız."
diyordu.
1920
10 Ocak 1920 -Hâkimiyet-i Milliye Gazetesi Ankara'da kuruldu.
12 Ocak 1920 -Meclis-i Mebusan İstanbul'da toplandı.
28 Ocak 1920 -Misak-ı
Millî, Meclis-i Mebusan'ın İstanbul'da yaptığı gizli toplantıda
kabul edildi.
16 Mart 1920 -Mustafa Kemal Paşa,
İstanbul'un İtilâf Devletleri tarafından işgalini. İstanbul
Hükümeti'ne ve bütün devletlere gönderdiği bir yazı ile protesto
etti.
19 Mayıs 1920 -Mustafa Kemal Paşa, Anadolu'ya
geçen Osmanlı milletvekillerine bir çağrıda bulunarak, olağanüstü
yetkilere sahip ve ulusun gerçek iradesini temsil edecek bir
meclisin Ankara'da toplanmasını istedi.
23 Nisan 1920 -Mustafa Kemal Paşa, Ankara'da Hacı Bayram Camii'nde kılınan Cuma
namazından sonra Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni açtı.
24 Nisan 1920 -Mustafa Kemal Paşa, Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına seçildi.
11 Mayıs 1920 -Mustafa Kemal
Paşa, İstanbul'da toplanan bir Divan-ı Harp tarafından idam cezasına
çarptırıldı. Bu karar, 24 Nisan 1920 günü padişah tarafından
onaylandı.
10 Ağustos 1920 -İstanbul Hükümeti ile
itilâf Devletleri arasında, Türkiye'yi parçalayan ve
bağımsızlığımızı sona erdiren SEVR ANTLAŞMASI
imzalandı.
13 Eylül 1920 -Halkçılık programı, Mustafa
Kemal Paşa tarafından TBMM'sinde okundu.
29 Eylül 1920
-TBMM'si kuvvetleri, Sarıkamış'ı düşman istilâsından kurtardı.
30 Ekim 1920 -TBMM'si kuvvetleri, Kars'ı
düşman işgalinden kurtardı.
8/9 Aralık 1920 -Ali Fuat
(Cebesoy) Paşa, Moskova Büyükelçiliğine; Genelkurmay Başkanı İsmet
Bey (İnönü) de Batı Cephesi Komutanlığı'na atandı.
2/3
Aralık 1920 -Türkiye-Ermenistan arasındaki sınırı çizen belge,
TBMM'si ile Rusya arasında yapılan Gümrü Antlaşmasıyla tespit
edildi.
5 Aralık 1920 -Mustafa Kemal Paşa,
İstanbul'dan gelen Osmanlı delegelesi ile (İzzet ve Salih Paşalar)
Bilecik Tren istasyonu'nda görüştü.
25 Aralık 1920 -Mustafa Kemal Paşa; "Hiçbir kimse, hiçbir neden ve sebeple
Ankara'daki Hükümet'in bilgisi olmadan kuvvet toplamaya yetkili
değildir, "bildirisini yayınladı.
29 Aralık 1920 -Kuva-i Seyyare Komutanı Çerkez Ethem ve arkadaşlarının ulusal
otoriteye karşı oldukları anlaşıldı.
1921
10 Ocak 1921
-Yunanlılarla yapılan Birinci inönü Savaşı'nda, Mustafa Kemal Paşa,
İnönü'ye çektiği bir telgrafta: "... Bu başarının kutsal
topraklarımızı düşman istilâsından tamamiyle kurtaracak olan kesin
zafere bir hayırlı başlangıç olmasını Allah'dan dilerim., "diyordu.
20 Ocak 1921 -Yeni Türk Devleti'nin ilk
Anayasası kabul edildi.
12 Mart 1921 -Mehmet Akif'in
yazdığı İstiklâl Marşı, TBMM'si tarafından millî marş olarak kabul edildi.
16 Mart 1921 -TBMM'si ile Rusya arasında
"Moskova Antlaşması" imzalandı.
1Nisan 1921 -Yunanlılara karşı İkinci İnönü Zaferi kazanıldı. Mustafa Kemal Paşa,
ismet İnönü'ye çektiği telgrafta: "Siz orada yalnız düşmanı değil,
ulusun makûs talihini de yendiniz." diyordu.
10 Mayıs 1921 -Mustafa Kemal Paşa'nın önerisiyle, TBMM'sinde "Anadolu ve
Rumeli Mûdafaa-i Hukuk Grubu" kuruldu; Mustafa Kemal, bu grubun başkanlığına seçildi.
21 Haziran 1921 -Mustafa
Kemal Paşa. Fransız elçisi F. Boullion ile Ankara'da görüştü.
5 Ağustos 1921 -TBMM'si tarafından-geniş
yetkilere dayalı üç aylık süre ile Mustafa Kemal Paşa'ya
Başkomutanlık yetkisi verildi. Bunun üzerine kürsüye gelen
Başkomutan Gazi Mustafa Kemal, yaptığı konuşmada şöyle diyordu:
"Efendiler., düşmanı kesinlikle yeneceğimize dair olan güvenim bir
dakika olsun sarsılmamıştır. Bu dakikada, bu gönül dolusu güvenimi,
yüksek heyetinize karşı, bütün millete karşı ve bütün âleme
karşı ilân ederim".
23 Ağustos 1921 -Bu tarihte 22 gün ve 22 gece süren Sakarya Meydan Savaşı başladı. Başkomutan, orduya yayınladığı bir emirde:
"Hattı Müdafaa Yoktur; Sathı Müdaffa
Vardır. O satıh ise bütün vatandır. Vatanın her karış toprağı vatandaşın
kanıyla ıslanmadıkça terk olunamaz." diyordu.
19 Eylül 1921 -Mustafa Kemal Paşa'ya TBMM tarafından "Mareşallik ve
Gazi" ünvanı verlidi.
20 Ekim 1921 -Fransa Hükümeti'nin Ankara Hükümeti'ni tanıması ve Fransa, Türkiye arasında
Ankara Antlaşması'mn imzalanması.
1922
5 Ocak 1922
-Fransızların çekilmesiyle Türk Ordusu'nun Adana'ya girişi.
26 Ağustos 1922 -Mustafa Kemal Paşa, Büyük
Taarruz'u, Kocatepe'den saat 05.30'da topçu ateşiyle
başlattı.
30 Ağustos 1922 -Mustafa Kemal Paşa,
Dumlupınar'da Yunan ordusunu kesin yenilgiye uğrattı. Başkomutanlık
Meydan Savaşı'nı kazandı.
30/31 Ağustos 1922 -Kütahya
kurtuldu. Belediyeye Türk Bayrağı çekildi.
1 Eylül 1922 -Mustafa Kemal Paşa'nın Başkomutanlık emri: "Ordular! İlk hedefiniz Akdenizdir, ileri!"
2 Eylül 1922 -Yunan askeri
birlikleri komutanı General Trikopis ile Digenis esir alındı. Ertesi
günü Mustafa Kemal'in huzuruna getirildiler.
9 Eylül 1922 -Türk ordusu İzmir'e girdi. Türk Bayrağı Kadife Kale'ye
çekildi.
10 Eylül 1922 -Başkomutan Gazi Mustafa Kemal
İzmir'e geldi. Aynı gün Türk Ordusu, Bursa'yı düşmandan geri
aldı.
3 Ekim 1922 -Mudanya Konferansı toplandı. Bu
tarihte Batı Cephesi Komutanı ismet Paşa, İngiltere delegesi General Harrington, Fransız delegesi General Charpy ile İtalyan delegesi
General Monbelli bir araya geldiler.
11 Ekim 1922 -Mudanya Ateşkesi imza edildi. 1 Kasım 1922 - Mustafa
Kemal'in emriyle, TBMM'si tarafından saltanat
kaldırıldı.
17 Kasım 1922 -Vahdettin, İngiliz savaş
gemisi Malaya ile İstanbul'dan ayrıldı.
20 Kasım 1922 -Lozan'da barış görüşmelerinin başlaması.
25 Kasım 1922 -Edirne'deki düşman yönetiminin TBMM'si Hükümetine
geçmesi.
26 Kasım 1922 -Çanakkale'deki yönetimin TBMM'si Hükümeti'ne geçmesi.
2 Aralık 1922 -Anadolu'daki yenilgileri nedeniyle Yunan hükümet üyeleri ile Yunan
orduları başkomutanı Hacıanesti Atina'da idam edildi.
1923-1924
14 Ocak 1923 -Mustafa Kemal
Paşa'nın annesi Zübeyde Hanım, İzmir'de öldü.
20 Ocak 1923 -Mustafa Kemal Paşa, Lâtife Hanım'la evlendi. 5 Ağustos
1925 günü boşanarak ayrıldılar.
4 Şubat 1923 -Lozan Konferansı, önemli görüş ayrılıkları nedeniyle kesildi.
17 Şubat 1923 -Mustafa Kemal Paşa'mn emriyle İzmir'de ik kez
"Türkiye İktisat Kongresi" toplandı.
23 Nisan 1923 -4 Şubat'ta kesilen Lozan Konferansı'nın yeniden
başlaması.
24 Temmuz 1923 -Lozan Barış Antlaşması imzalandı.
13 Ekim 1923 -Çıkarılan bir yasayla
Ankara, Hükümet merkezi yapıldı.
29 Ekim 1923 -Anayasa değişikliği yapılarak Cumhuriyet ilân edildi. Gazi Mustafa
Kemal, meclisin gizli oylamasında, oybirliği ile Cumhurbaşkanlığına
seçildi.
3 Mart 1924 -Eğitimi birleştiren yasa kabul
edildi. Halifelik kaldırıldı. Osmanlı hanedanı Türkiye Cumhuriyeti
sınırları dışına çıkartıldı.
20 Nisan 1924 -Yeni Anayasa (Teşkilât-ı Esasiye Kanunu) kabul edildi.
1925-1926
13 Şubat 1925 -Doğu'da Şeyh Sait
isyanı başladı. 13 Mayıs 1925 tarihinde bu isyan kesin olarak
bastırıldı.
27 Ağustos 1925 -Cumhurbaşkanı Gazi
Mustafa Kemal, şapka ile inebolu Türk Ocağı'na geldi. Kastamonu
gezisi boyunca giysi yeniliği hakkında konferanslar verdi,
toplantılar yaptı.
2 Eylül 1925 -Tekke, zaviye ve
türbeler kapatıldı. Din görevlileri hakkında giysi değişikliği ile
ilgili kararname çıkarıldı.
25 Kasım 1925 -Şapka Kanunu onaylanarak yürürlüğe girdi.
30 Kasım 1925 -Tekke, zaviye ve türbelerde çalışan kişilerin tüm unvanları bir yasa
çıkartılarak yasaklandı.
26 Aralık 1925 -Bir yasa çıkartılarak uluslararası saat ve takvim kabul edildi.
17 Şubat 1926 -Medenî Kanun kabul edildi. Türk kadını medenî
haklara kavuştu. Çok evlilik yasaklandı. Hukuk düzenimiz çağdaşlaştınldı.
20 Mayıs 1926 -İlkokul öğretmenleri
hakkında yasa çıkartıldı.
5 Haziran 1926 -Türkiye, ingiltere ve Irak arasında,
Türk-Irak sınırını belirten antlaşma imzalandı.
15/6 Haziran 1926 -Gazi Mustafa Kemal
Paşa'ya izmir'de suikast düzenlendi. Eylemi düzenleyenler
yakalanarak idam edildi. Bu üzücü olaydan sonra Gazi Mustafa Kemal,
Türk Ulusu'na yayınladığı bir duyuruda şöyle diyordu: "Benim naçiz
vücudum bir gün elbet toprak olacaktır; fakat, Türkiye Cumhuriyeti
ilelebet payidar kalacaktır."
3 Ekim 1926 -Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal'in ilk heykeli, İstanbul
Sarayburnu'na dikildi.
1927-1928
15/20 Ekim 1927
-Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal Büyük Söylev'ini okudu.
1Kasım 1927 -Gazi Mustafa Kemal Paşa, ikinci kez Cumhurbaşkanı
seçildi.
4 Kasım 1927 -Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa
Kemal Paşa'nın ikinci heykeli, Ankara Etnografya Müzesi önüne
dikildi.
28 Ekim 1927 -Türkiye'de ilk kez nüfus
sayımı yapıldı. O tarihteki nüfusumuzun 13 milyon 650.000 olduğu
belirlendi.
10 Nisan 1928 -Anayasa değişikliği
yapılarak Türkiye Cumhuriyeti Devleti, Lâik bir devlet haline
getirildi.
24 Mayıs 1928 -Uluslararası rakamların
kullanılmasıyla ilgili yasa çıkartıldı.
28 Mayıs 1928 -Millet Mektepleri açıldı. Türk vatandaşlığı yasası
çıkartıldı.
1 Kasım 1928 -Yeni Türk Harfleri'nin
kabul ve uygulanmasıyla ilgili yasa TBMM'si tarafından onaylanarak yürürlüğe girdi.
1929-1930-1931
5 Ocak 1929 -TBMM'sinden çıkartılan
bir yasa ile Anadolu-Bağdat, Mersin, Tarsus, Adana demir yolları ile
Haydarpaşa Limanı satın alındı.
3 Nisan 1930 -Menemen'de Cumhuriyete karşı ayaklanma yapıldı. Öğretmen yedeksubay
Kubilây bu olayda şehit edildi.
12 Nisan 1931 -Atatürk'ün emriyle Türk Tarih Kurumu kuruldu.
15 Nisan 1931 -Gazi Mustafa Kemal, üçüncü kez Cumhurbaşkanı
seçildi.
25 Ekim 1931 -Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa
Kemal, Balkan Konferansı'nın Ankara'da yapılan kapanış
toplantısında: "... Balkan milletleri kardeştir... . İnsanları mesut
edeceğim diye onları birbirine boğazlatmak insanlık dışıdır",
diyordu.
1932-1933
12 Temmuz 1932 -Cumhurbaşkanı Gazi
Mustafa Kemal'in emriyle Türk Dil Kurumu kuruldu.
4 Ekim 1932 -Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal, Diyarbakır gazetesi
sahibine verdiği bir demeçte: "Diyarbakırlı, Vanlı, Erzurumlu,
Trabzonlu, istanbullu, Trakyalı, Makedonyalı, hep bir ırkın
evlâtları, hep aynı cevherin damarlarıdır", diyordu.
26 Ekim 1933 -Türk kadınlarına köy ihtiyar heyetlerine seçilme ve
seçme hakkı tanındı.
29 Ekim 1933 -Cumhurbaşkanı Gazi
Mustafa Kemal, Cumhuriyetin onuncu yıl dönümü törenlerinde "ONUNCU
YIL SÖYLEVl'ni okudu. Bu söylevinin bir yerinde şöyle diyordu:"...
Türklüğün unutulmuş büyük medenî vasfı ve büyük medenî
kabiliyeti bundan sonraki inkişafıyla, geleceğin yüksek medeniyet ufkundan yeni
bir güneş gibi doğacaktır.. Ne mutlu Türk'üm diyene!"
1934-1935
21 Haziran 1934 -Soyadı Yasası
kabul edildi. Bütün Türk yurttaşlarının öz adından başka bir soyadı
taşımaları zorunlu hale getirildi.
24 Kasım 1934 -Gazi Mustafa Kemal'e, TBMM'sinin çıkardığı bir yasa ile "ATATÜRK"
soyadı verildi.
3 Aralık 1934 -Hangi dinden olursa
olsun, ülkemizde din adamlarının mâbet ve âyinler dışında dinsel
giysi kullanmaları yasaklandı.
5 Aralık 1934 -Anayasa
değişikliği yapılarak, Türk kadınlarına milletvekili seçme ve
seçilme hakkı verildi.
14 Haziran 1935 -Dil ve Tarih
Coğrafya Fakültesi'nin kuruluş yasası mecliste onaylanarak kabul
edildi.
11 Aralık 1935 -Atatürk, Siyasal Bilgiler
Fakültesi'nin kuruluş yıldönümü nedeniyle yapılan törene gönderdiği
kutlama yazısında şöyle diyordu: "Yüksek Türk! Senin için
yüksekliğin hududu yoktur, işte parola budur!..."
1936-1937
20 Temmuz 1936 -Montreux Boğazlar
Sözleşmesi imzalandı. Boğazlar tamamiyle Türk egemenliğine geçti.
Türk askeri, "gayri askeri" adı verilen yerlere girdi.
9 Ekim 1936 -Türk Hükümeti, Fransız Hükümeti'ne bir nota vererek
Antakya ve İskenderun sancağına bağımsızlık verilmesini
istedi.
27 Ocak 1937 -Hatay'ın Bağımsızlığı,
Milletler Cemiyeti tarafından kabul edildi.
5 Şubat 1937 -TBMM'sinin aldığı bir kararla, Türkiye Cumhuriyeti
Anayasası'na: "Cumhuriyetçilik, milliyetçilik, halkçılık,
devletçilik, lâiklik, devrimcilik" ilkeleri kondu.
9 Haziran 1937 -Ankara Tıp Fakültesi'nin kurulması için yasa
çıkartıldı.
11 Haziran 1937 -Atatürk, Trabzon'dan,
Cumhuriyet Hükümeti'ne, bütün çiftliklerini ve mallarını Türk
Ulusuna bağışladığını bildirdi.
25 Ekim 1937 -İnönü Başbakanlıktan çekildi. Başbakanlığa Celâl Bayar atandı.
28/29 Ekim 1937 -Atatürk, son kez Ankara'da
Cumhuriyet Bayramı törenlerine katıldı.
1938
14 Ocak 1938 -Türkiye, Irak, Iran,
Afganistan arasında kurulan "Sâdâbat Paktı", TBMM'si tarafından
onaylandı.
19 Mayıs 1938 -Atatürk, son kez 19 Mayıs
Gençlik ve Spor Bayramı gösterilerini izledi. Rahatsız olmasına
karşın Hatay sorunuyla ilgili güney gezisine çıktı.
20 Mayıs 1938 -Atatürk, Mersin'de askeri geçit törenini
izledi.
24 Mayıs 1938 -Atatürk, Adana'da askeri geçit
törenini izledi.
3 Temmuz 1938 -Antakya'da Türk ve
Fransız askeri heyetleri arasında, Hatay'la ilgili bir antlaşma
imzalandı.
4 Temmuz 1938 -Hatay bunalımı nedeniyle
feshedilen Türk Fransız Dostluk Anlaşması Ankara'da yeniden
imzalandı.
5 Temmuz 1938 -Türk askeri birlikleri,
coşkun sevgi gösterileri içinde Hatay ve İskenderun'a girdi.
Anlaşmada öngörülen yerlerde göreve başladı.
2 Eylül 1938 -Hatay Millet Meclisi toplandı; Tayfun Sökmen'i Devlet
Başkanı seçti.
7 Eylül 1938 -Hatay Millet Meclisi
Başkanı A. Melek, Hükümet Programı'nı sunuşunda şöyle diyordu: "..
Programımızın ruhu ve esası KEMALiZM rejimi ve bütün
icabatıdır.."
17 Ekim 1938 -Atatürk, yakalandığı
hastalıktan kurtulamayarak ilk komaya girdi.
29 Ekim 1938 -Atatürk'ün bulunamadığı Cumhuriyet Bayramı büyük bir
üzüntü içinde kutlandı. Cumhuriyetin 15. yıl dönümü nedeniyle
Atatürk'ün hasta yatağından Türk Ordusu'na yayınladığı son bildiride
şöyle diyordu: "... Zaferleri ve mazisi insanlık tarihi ile
başlayan, her zaman zaferle beraber medeniyet ışıklarını taşıyan
Kahraman Türk Ordusu Türk vatanının ve Türklük dünyasının şan ve
şerefini, iç ve dış her türlü tehlikelere karşı korumaktan iba-ret
olan görevini her an yapmaya hazır ve amade olduğuna benim ve büyük
milletimizin tam bir inan itimatlınız vardır".
8 Kasım 1938 -Atatürk'ün hastalığının ağırlaştığını bildiren bir rapor
yeniden yayınlandı.
10 Kasım 1938 -Saat dokuzu beş
geçe, Türk Ulusu'nun yetiştirdiği bu en büyük Türk, son nefesini
vererek hayattan ayrıldı.
21 Kasım 1938 -Atamızın tabutu, geçici olarak Etnografya Müzesi'ne kondu.
1953
10 Kasım 1953 -Atamızın tabutu, yapılan büyük bir törenle bugünkü Anıt-Kabre kaldırıldı.